Boerenlandvogels – WP

Auteur: Henk Tennekes

  • De akker- en weidevogels zijn in de Achterhoek zo goed als verdwenen

    De akker- en weidevogels zijn in de Achterhoek zo goed als verdwenen

    Ook rond Lochem gaan de aantallen akker- en weidevogels dramatisch achteruit. Soorten als Veldleeuwerik (Alauda arvensis), Grutto (Limosa limosa) en Patrijs (Perdix perdix) worden nog maar zelden gezien. De laatste soort is sinds de jaren zeventig met maar liefst 95% afgenomen. En ook overige boerenlandvogels laten een dramatische achteruitgng zien. De aantallen vogels op weilanden en akkers in Nederland zijn sinds 1960 met gemiddeld 61 tot 73 procent teruggelopen. Dat komt concreet neer op het verdwijnen van 3,3 tot 5,7 miljoen broedparen binnen 50 jaar. De achteruitgang van boerenlandvogels hangt samen met de schaalvergroting en intensivering in de landbouw. Kleinschalige gevarieerde akkers maken plaats voor grote percelen met monotone gewassen. De biodiversiteit in agrarische gebieden is door deze ontwikkeling sterk achteruitgegaan. Het verdwijnen van insecten is van grote invloed op de achteruitgang van boerenlandvogels.

    Bron: Vogelwerkgroep Noordwest-Achterhoek
    http://www.vwgnoordwestachterhoek.nl/patrijzen-in-lochem

  • Sterke daling broedvogels in Drentse akkergebieden

    Sterke daling broedvogels in Drentse akkergebieden

    Sinds 2009 worden er in Drenthe systematisch broedvogels in agrarische gebieden geteld, volgens de punttelmethode. Hiervoor is een meetnet van honderden telpunten neergelegd waarvan een steeds groter deel jaarlijks door vrijwilligers van Werkgroep Grauwe Kiekendief wordt geteld. Naast de tellingen door de vrijwilligers vindt elke drie jaar, in opdracht van provincie Drenthe, een herhalingstelling plaats op ongeveer 150 telpunten. Dit is om de ontwikkelingen van het aantal (broed)vogels in het agrarisch gebied te volgen en de effectiviteit van natuurbeheer in het agrarisch gebied te meten. De tellingen zijn uitgevoerd in 2009/2010, in 2013 en in 2016. Voor soorten als Fazant (Phasianus colchicus), Gele Kwikstaart (Motacilla flava), Geelgors (Emberiza citrinella) en Graspieper (Anthus pratensis) laten de resultaten van de punttellingen door de jaren heen voor het aantal broedparen een afname van betekenis zien. De Graspieper in het Drentse agrarisch gebied lijkt zelfs een vrije val te maken. Voor alle vier soorten is het beeld overeenkomstig, namelijk een afname sinds de start van het meetnet. Vooral de scherpe daling van de Graspieper springt in het oog, wat in 2013 ook al werd opgemerkt.

    Al in een eerder stadium zijn, om een verdere achteruitgang van het aantal broedvogels in de akkersgebieden te voorkomen, beleidsmatig een aantal strikte keuzes gemaakt. Er zijn kerngebieden aangewezen waarin het voor boeren mogelijk werd om faunaranden aan te leggen of wintervoedselveldjes in te zaaien. Deze maatregelen zorgden voor een verhoging van de biodiversiteit in de clustergebieden. Maar, alle inspanningen ten spijt, hebben de aangebrachte natuurmaatregelen vooralsnog niet kunnen voorkomen dat de aantallen van de karakteristieke broedvogels van het Drentse agrarisch gebied verder afnemen.

    Desalniettemin zijn de aantallen in het agrarisch gebied van Drenthe nog altijd bovengemiddeld hoog in vergelijking tot andere akkergebieden in Nederland. Doorberekend naar aantallen per 100 hectare bedraagt de dichtheid van de Geelgors en de Gele Kwikstaart nog altijd vijf tot zeven paar per 100 hectare en ligt dit voor de Veldleeuwerik nog altijd op elf paar per 100 hectare. Aantallen die de waarde van het Drentse agrarisch gebied onderstrepen.

    Bron: Nature Today, 15-06-16
    https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22779

  • De rijke biodiversiteit in het Berkelland wordt door de industriële landbouw aangetast

    De rijke biodiversiteit in het Berkelland wordt door de industriële landbouw aangetast

    Berkelland, één van de grootste plattelandsgemeenten van Nederland met een oppervlakte van zo’n 285.000 km2, behoort tot de top 50 van Nederland als het gaat om biodiversiteit in de natuur met maar liefst 1161 planten- en diersoorten. De herhaalde ruilverkavelingen, waaronder in het gebied rond Beltrum, hebben het landschap een rechtlijnig karakter gegeven, weg van het oude Kampenlandschap met heggen en houtwallen en bochtig lijnenspel. Het heeft grote gevolgen gehad voor de omringende flora en fauna. Veel soorten zijn verdwenen of hebben de grootste moeite om zich in stand te houden. Dit vraagstuk stond afgelopen vrijdagochtend centraal in Neede in de door ecoloog Jan-Luc van Eijk van de gemeente Berkelland georganiseerde bewustwordingsdag voor natuur en landschap in Berkelland. Robert Kwak van de Vogelbescherming Nederland liet in een lezing zien dat de vereenvoudiging van het landschap en de toenemende intensiteit van het beheer en gebruik ervan de biodiversiteit negatief heeft beïnvloed. Deze teruggang is zeker ook bij vogels te zien. Jan Stronks, lid van de Stichting Staring Advies, hield een verhaal over dagvlinders en boomkikkers in de Achterhoek in relatie tot biodiversiteit. De achteruitgang van het cultuurlandschap gaat volgens hem onverminderd voort. In de afgelopen 120 jaar is het aantal standvlinders teruggelopen van 65 soorten naar nog maar zo’n 29. Ook het behoud van de boomkikker (Hyla arborea) baart nog steeds zorgen.
    Bron: Achterhoek Nieuws, 24 juni 2017
    http://www.achterhoeknieuwseibergenneede.nl/nieuws/algemeen/167939/bewustwordingsdag-voor-natuur-en-landschap-in-berkelland-

  • Een natuurramp die alles op het spel zet

    Een natuurramp die alles op het spel zet

    Verschillende keren in de wereldgeschiedenis hebben grote rampen het toenmalige leven bijna volledig uitgeroeid. Een onderzoek dat vandaag verschijnt in de Proceedings of the National Academy of Sciences laat zien dat de uitstervingsgolf die zich sinds de jaren 1970 voltrekt nog onderschat wordt. Omdat we meestal enkel de soorten oplijsten die volledig uitgestorven zijn of daar zeer dichtbij staan, maar niet hoe soorten achteruitgaan. De onderzoekers brachten het leefgebied van 27.600 soorten vogels, amfibieën, reptielen en zoogdieren in kaart. Inbegrepen de 8.851 soorten die volgens de internationaal erkende lijst van de IUCN (internationale unie voor de conservatie van de natuur) achteruitgaan. Binnen die soorten zijn miljarden regionale of lokale populaties al verdwenen, zo stelden ze vast. Denk maar aan de zwaluwen in onze boerderijen. Ze hebben het over ‘biologische annihilatie’ en een ‘angstwekkende aanval op de fundamenten van de menselijke beschaving’. De helft van de onderzochte landdiersoorten (daarover bestaan de beste cijfers) verloren zo’n tachtig procent van hun leefgebied over de jongste eeuw. En sedert 1970 ging zowat de helft van het aantal individuele dieren verloren. Vooral in de tropen – het soortenrijkste stukje aarde – is de achteruitgang groot.

    Bron: De Standaard, 17-07-17
    http://www.standaard.be/cnt/dmf20170711_02966778

  • Hen harrier driven to extinction in Northern Ireland

    Hen harrier driven to extinction in Northern Ireland

    There are now 46 breeding pairs left in Northern Ireland, a fall of 22% since 2010, when there were 59 pairs, and the numbers are also declining elsewhere in the UK, the Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) reports. The hen harrier (Circus cyaneus) population has suffered a decline of 88 pairs (13%) over the past six years with a total UK population estimated to be 545 pairs, according to the latest figures from the fifth national hen harrier survey. Known for their majestic skydancing ritual, this graceful bird is one of the most threatened birds of prey in the UK. Historically, hen harriers were once a much more widespread breeding species before they were driven to extinction in Great Britain during the 19th century.
    Source: Belfast Telegraph, 14 July 2017
    http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/worrying-decline-of-hen-harriers-in-northern-ireland-35931637.html

  • TIERSCHÜTZER SCHLAGEN ALARM! MACHEN PESTIZIDE UNSERE VÖGEL KAPUTT?

    TIERSCHÜTZER SCHLAGEN ALARM! MACHEN PESTIZIDE UNSERE VÖGEL KAPUTT?

    Mitarbeiter des Naturparks Erzgebirge-Vogtland haben gezählt, dass innerhalb eines Jahres die Brutkolonien der Mauersegler (Apus apus) um 40 Prozent, die der Wintergoldhähnchen (Regulus regulus) um 60 Prozent und die der Mehlschwalben (Delichon urbicum) sogar um 80 Prozent zurückgegangen sind. „Wir wissen nicht, wie es mit dem Vogelbestand weitergeht und wer Schuld ist“, erklärt Naturschützer Michael Künzel. Sorgen macht ihm auch der Turmfalke: „Die Eierschalen sind brüchig und dünn geworden, setzt sich der Vogel zum Brüten drauf, zerbrechen sie.“ Experten des Naturschutzbundes (NABU) sind sich sicher, dass der hohe Pestizideinsatz und Monokulturen in der Landwirtschaft schuld sind.

    Auch in der Vogel- und Igelpflegestation in Bad Elster kommen viele geschwächte und unterernährte Jungvögel an. Chefin Corinna Heinrich (43) päppelt ehrenamtlich kranke Tiere zwischen Chemnitz und Oberfranken wieder auf. Hier landen jährlich fast 400 Tiere – Igel, Eichhörnchen und Vögel.

    Quelle: Tag24, 15.07.17
    https://www.tag24.de/nachrichten/bad-elster-chemnitz-tierschuetzer-schlagen-alarm-machen-pestizide-unsere-voegel-kaputt-292882

  • Imidacloprid found in same B.C. hummingbirds that are in decline

    Imidacloprid found in same B.C. hummingbirds that are in decline

    Some species of North American hummingbirds are in severe decline and a British Columbia research scientist says one possible cause might be the same insecticide affecting honey bees. Christine Bishop with Environment and Climate Change Canada said researchers started looking at a variety of factors that may be responsible, ranging from habitat loss to changes when plants bloom. To try and find some answers, researchers began collecting urine and feces from the birds for testing.

    “No one has ever measured pesticides in hummingbirds before. So we decided to try it,” she said in an interview. “It turns out, to our surprise actually, that the birds are obviously picking up pesticides in their food, which can be nectar and also insects.” Christine Bishop, a research scientist with Environment and Climate Change Canada, says some species of North American hummingbirds are in severe decline. Bishop said the concentration found in the urine is relatively high at three parts per billion.

    “Now what does it mean? Right now we’re just understanding what the level of exposure is, and then how is it affecting the population, well that’s part of the population dynamics,” she said. Her research is focused in the agricultural regions in the Fraser Valley and southern B.C. — the core area for the rufous hummingbird. The rufous is a feisty, red-throated bird that weighs about as much as a nickel and spends its summers in B.C., Alaska and the Pacific Northwest states, then migrates to the southern United States and Mexico.

    The testing doesn’t harm the birds. Researchers hang a net over a feeder and then lower it like a drape when the bird comes to feed. Because the hummingbird is constantly processing nectar, it is also constantly expelling it, and Bishop said by the time they are banded the bird has likely expelled urine and feces to test.

    Hummingbirds are birds from the Americas that constitute the family Trochilidae. For nutrition, hummingbirds eat a variety of insects, including mosquitoes, fruit flies, and gnats in flight or aphids on leaves and spiders in their webs. The annual breeding bird survey shows that between 1966 and 2013, the rufous population on the Pacific Coast dropped an average of 2.67 per cent per year. The survey says the Allen’s and broad-tailed hummingbirds were also in decline.

    Sources:
    CBC News, July 9, 2017
    http://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/insecticide-found-in-same-b-c-hummingbirds-that-are-in-decline-1.4196876
    Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Hummingbird

  • Zuid-Holland roeit met milieuverontreiniging met imidacloprid insecten en de insectivoren uit

    Zuid-Holland roeit met milieuverontreiniging met imidacloprid insecten en de insectivoren uit

    Het gaat niet goed met de biodiversiteit in Zuid-Holland. Dat blijkt uit een in 2014 verschenen rapport van het kennisinstituut Alterra. In twaalf jaar tijd is het aantal akker- en weidevogels met meer dan dertig procent achteruit gegaan, en het aantal exemplaren van bedreigde soorten van de zogenaamde rode lijst met zeventig procent. Bedreigde soorten die in Zuid-Holland al jaren sterk achteruitgaan zijn bijvoorbeeld de zilveren maanvlinder (Boloria selene), de groene glazenmaker (Aeshna viridis), de grutto (Limosa limosa), de patrijs (Perdix perdix) en de boomvalk (Falco subbuteo). Ook van de gewone pad (Bufo bufo) en de groene kikker zijn er steeds minder exemplaren.

    “Wat je eenmaal kwijt bent aan biodiversiteit, krijg je niet gemakkelijk meer terug”, stelt Alex Ouwehand, directeur van Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZ). Om het tij te keren, moet er volgens de federatie een netwerk van natuurgebieden komen, waartussen soorten zich kunnen verplaatsen (de ecologische hoofdstructuur). Ook vindt de NMZ het nodig om het agrarisch natuurbeheer te verbeteren en het verdwijnen en versnipperen van de natuur door bebouwing en aanleg van infrastructuur, tegen te gaan.

    Bron: Hart van Holland, 14-03-14
    http://www.hvhonline.nl/pages/posts/biodiversiteit-zuid-holland-steeds-verder-achteruit-42936.php?p=75&s=100

  • LIBELLEN Zwei Drittel der mitteleuropäischen Arten sind vom Aussterben bedroht

    LIBELLEN Zwei Drittel der mitteleuropäischen Arten sind vom Aussterben bedroht

    So erfolgreich die Libellen die letzten Millionen Jahre auch waren: Bei uns in Mitteleuropa sind viele der 80 heimischen Libellenarten selten geworden. Zwei Drittel sind gefährdet, ein Fünftel ist sogar vom Aussterben bedroht. Libellen sind Raubinsekten. In der Luft jagen sie nach Fliegen, Mücken und sogar Libellen kleinerer Arten, um sie dann oft schon im Fluge mit ihren Mundwerkzeugen zu verzehren. Die optimale Orientierung im Luftraum wird möglich durch die beiden, einen großen Teil des Kopfes ausmachenden, aus bis zu 30 000 Einzelaugen zusammengesetzten Komplex- oder Facettenaugen. Sie besitzen ein hohes zeitliches Auflösungsvermögen, wodurch die Libellen auch sich schnell bewegende Beutetiere erkennen und verfolgen können. Diese ergreifen sie dann mit ihren nach vorn gerichteten, einen Fangkorb bildenden drei bedornten Beinpaaren. Wichtige Schutzmaßnahmen für Libellen sind deshalb der Verzicht auf Insektizide besonders in Gewässernähe.

    Quelle: Echo, 07.07.17
    http://www.echo-online.de/lokales/bergstrasse/lampertheim/schillernde-flugkuenstler-in-gefahr_18019534.htm

  • De paling bestanden gaan achteruit en zijn niet geschikt voor consumptie

    De paling bestanden gaan achteruit en zijn niet geschikt voor consumptie

    Onze rivieren bevatten te veel pesticiden, kwik en vlamvertragende stoffen. Toch verorberen we jaarlijks nog 30 ton paling uit onze rivieren. ‘Onverantwoord’, zegt bioloog Claude Belpaire. ‘Vissers krijgen duidelijk de boodschap dat ze het best geen vis uit onze rivieren eten. Maar elk jaar wordt er 30 ton paling uit ­onze Vlaamse rivieren meegenomen voor consumptie. Die ontrading heeft dus weinig effect’, zegt Claude Belpaire, bioloog van het Instituut Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en gespecialiseerd in de leefomstandigheden en gezondheidstoestand van paling.

    Samen met collega’s van de Universiteit Antwerpen deed Belpaire, in opdracht van de Vlaamse Milieumaatschappij, metingen in elf rivieren en kanalen. Hij ging er op zoek naar de aanwezigheid van twaalf schadelijke stoffen in het spierweefsel van baars en paling. De lijst van schadelijke stoffen is opgesteld door Europa. Het gaat onder meer om kwik, dioxines, pesticiden en vlamvertragende stoffen die verwerkt zijn in allerhande bouwmaterialen en elektronica.

    Omdat ze niet of nauwelijks oplossen in water, is het zeer moeilijk te bepalen hoe hoog het gehalte van die stoffen in het oppervlaktewater is. Maar ze stapelen zich wel op doorheen de organismen van de aquatische voedselketen. Daarom voorziet de Kaderrichtlijn Water normen voor hun gehalte in het spierweefsel van vissen en mosselen. Uit de metingen van Belpaire blijkt nu dat in alle meetpunten in Vlaanderen sommige schadelijke stoffen in een te ­hoge concentratie in baars en paling voorkomen.

    ‘De milieukwaliteitsnormen zijn vastgelegd op basis van de mogelijkheid van doorvergiftiging naar de mens, vogels en zoogdieren’, legt Belpaire uit. ‘Met andere woorden: als een paling te veel kwik bevat en wordt opgegeten door een otter of reiger, dan bestaat de kans dat die ­otter of reiger in dergelijke mate vergiftigd wordt dat het dier problemen met de voortplanting krijgt.’

    ‘Overal is de kwik­vervuiling hoog, maar vooral in de Demer, de Dijle en de Dender is die problematisch’, klinkt het. Voor fluorhoudende stoffen is het kanaal Gent-Terneuzen er dan weer het slechtst aan toe. De ­Bovenschelde, ten slotte, kent een hoge vervuiling door vlamvertragers, die wellicht in verband te brengen is met de textielindustrie daar.

    Voor de bioloog is het duidelijk: het is onverantwoord om nog paling, baars of andere riviervis te eten. Ook al omdat uit een ander onderzoek is gebleken dat er in meer dan de helft van de meetplaatsen kleurstoffen aanwezig waren in paling. Sommige van die kleurstoffen zijn bekend om hun kankerverwekkende eigenschappen.

    Belpaire: ‘In Nederland heeft men vorig jaar het bloed onderzocht van mensen die geregeld wilde paling eten. Het dioxinegehalte bleek tot tien keer hoger te liggen dan dat bij wie geen paling eet. In Vlaanderen bestaan geen commerciële paling­visserijen, maar in Frankrijk en Nederland wel. Verschillende daarvan zijn al gesloten vanwege de volksgezondheid.’

    Belpaire is ook bezorgd om de gezondheid van de paling zelf. Het gaat al decennia slecht met de vis. De glasaaltjes raken in heel Europa in de verdrukking. ‘We zoeken al een tijdje naar de mogelijke oorzaken van de achteruitgang van de palingstocks. Vervuiling is daar zeker een van. Vervuiling door nieuwe schadelijke stoffen.’

    Bron: De Standaard, 6 juli 2017
    http://www.standaard.be/cnt/dmf20170706_02960240