Dit archief begint niet rustig. Op 24 november 2009 verschijnen binnen enkele dagen tientallen berichten tegelijk, aangevoerd door het werk van toxicoloog Henk Tennekes: de milieuverontreiniging met imidacloprid veroorzaakt insectensterfte en verklaart het uitsterven van vogelsoorten, luidt de kern van de openingsboodschap. Sinds 2004 is er sprake van zware oppervlaktewaterverontreiniging met dit neonicotinoïde, met desastreuze gevolgen voor de insecten waarvan zwaluwen, mussen en weidevogels hun kuikens moeten grootbrengen.
De cijfers die dat onderbouwen zijn ronduit schokkend: metingen uit 2007 tonen imidacloprid-concentraties in het Nederlandse oppervlaktewater die op sommige plekken in de Randstad meer dan 4.000 keer de veilige norm overschrijden, in Waddinxveen zelfs tot een niveau dat acuut dodelijk is voor honingbijen. Vooral het westen van Nederland – de Bollenstreek, het Groene Hart, Rijnmond – blijkt zwaar getroffen, precies de veenweidegebieden waar de weidevogelstand het hardst instort.
Diezelfde eerste week meldt het CBS dat de landelijke weidevogelstand sinds 2000 jaarlijks met gemiddeld 4,5% afneemt – in het Groene Hart en Noord-Holland zelfs met 13% per jaar, een halvering in vijf jaar tijd. “Als het voor de grutto vijf voor twaalf is, dan is het voor de veldleeuwerik inmiddels een voor twaalf”, aldus Sovon. Enkele dagen later blijkt de grauwe gors feitelijk uitgestorven als Nederlandse broedvogel – van duizend broedparen eind jaren zeventig naar dit jaar nog één ongepaarde vogel. Toch is er ook precedent voor hoop: in Frankrijk wordt het gebruik van Gaucho (imidacloprid) op maïs al sinds 2004 verboden na jarenlange juridische strijd van de Franse imkers – het bewijs dat verandering, hoe traag ook, mogelijk is.