Een Zutphenaar met een geweten
Henk Tennekes werd in 1950 geboren in Zutphen en zijn leven lang noemde hij zichzelf een trotse Zutphenaar. Hij studeerde in Wageningen, promoveerde in 1979 en werkte als onderzoeker in Marburg, Heidelberg en bij Sandoz in Zwitserland. Sinds 1992 werkte hij als onafhankelijk toxicoloog.
De waarschuwing
Henk zag wat anderen niet zagen of wilden zien. Bij stoffen als neonicotinoïden telt niet alleen hoeveel gif een bij of een andere insect binnenkrijgt, maar ook hoe lang. “Er bestaat geen veilige concentratie”, zei hij. Zijn open brief in het NRC, samen met Jeroen van der Sluijs, leidde tot de petitie ‘Stop de Bijensterfte’ in 2009 en de oprichting van de Bijenstichting in 2010. In 2010 verscheen zijn boek A Disaster in the Making.
David tegen Goliath
Zijn boodschap was niet welkom. Zijn bevindingen werden eerst niet serieus genomen en soms zelfs gezien als verraad aan de chemiesector waarin hij zelf werkzaam was. Het was een strijd van David tegen Goliath, maar Henk bleef overeind met zijn sterke gevoel voor principes en eerlijkheid. De persoonlijke prijs was hoog.
Gelijk gekregen
In 2018 stemden de EU-lidstaten voor een verbod op het buitengebruik van drie neonicotinoïden. In 2019 bevestigde een VN-rapport dat de natuur in rampzalig tempo achteruitgaat, met bestrijdingsmiddelen als een van de oorzaken. In 2019 kreeg Henk van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap de Gouden Mispel. Zijn dankwoord was onomwonden:
“Vier van de vijf insecten zijn inmiddels verdwenen, en daarmee trekken we het tapijt weg onder het hele ecosysteem. […] We staan voor een keus.”
De erfenis van Henk Tennekes
Henk overleed op 7 juli 2020 in Zutphen. Tot het laatst bleef hij waarschuwen: “Laten we de aarde dan niet overbelasten met gif om meer te produceren en meer geld te verdienen. Ik hoop dat dit bewustzijn toeneemt. Laat dat mijn erfenis zijn.”
In zijn laatste levensfase beloofde toenmalig Urgenda-directeur en natuurliefhebber Marjan Minnesma om zijn website als erfgoed te ontsluiten en te bewaren. Urgenda lost haar belofte in met deze site. Het werk van Henk Tennekes was, is en blijft van onschatbare waarde voor de bescherming van bestuivende insecten.
In het nieuws: 2009–2020
In 2009 schreef Henk, samen met milieuwetenschapper Jeroen van der Sluijs, een open brief in NRC Handelsblad die leidde tot de petitie ‘Stop de Bijensterfte’ en de oprichting van de Bijenstichting in 2010. Onderstaand een selectie van artikelen uit de twaalf jaar die volgden.
2009
Henk Tennekes schrijft samen met Jeroen van der Sluijs een open brief aan NRC Handelsblad. De brief leidde tot de petitie ‘Stop de Bijensterfte’ en de oprichting van de Bijenstichting in 2010.