Boerenlandvogels – WP

Auteur: Henk Tennekes

  • Starlings disappearing from Scotland and UK

    Starlings disappearing from Scotland and UK

    Scotland’s starling and rook populations have fallen dramatically over the past two decades, according to a new report. Surveys show numbers of starlings (Sturnus vulgaris) north of the border were down by 28 per cent in 2017 compared to 1995, with a further 12 per cent loss in the past year. This is part of a worrying UK-wide decline of 52 per cent since 1995. Rook (Corvus frugilegus) numbers in Scotland have fallen by 37 per cent over the same period. Other bird species that continue to cause concern include the greenfinch (Chloris chloris), which has declined by massive 66 per cent over the 22-year period, and the curlew (Numenius arquata), with a drop of 61 per cent. Swifts (Apus apus) have also experienced a major fall in numbers, with a 28 per cent decline in the past year and an overall loss of 59 per cent since 1995.

    Source: The Scotsman, 3 May 2019
    https://www.scotsman.com/news/environment/starlings-disappearing-from-scotland-and-uk-1-4920016

  • Insektensterben: Abnehmende Bestände bei 45 Prozent der Arten

    Insektensterben: Abnehmende Bestände bei 45 Prozent der Arten

    Das Insektensterben hat in Deutschland mittlerweile 45 Prozent der Arten erfasst. Das geht aus der Antwort der Bundesregierung auf eine Anfrage der Grünen-Bundestagsfraktion hervor, über die die Zeitungen der Funke-Mediengruppe berichten. Demnach habe der Bestand von 3.086 in der Roten Liste erfassten Insektenarten in den vergangenen 50 bis 150 Jahren abgenommen.

    Bei 40 Prozent sei der Bestand gleich geblieben, bei 13 Prozent sei die Datenlage nicht ausreichend für eine Aussage gewesen. Nur für etwa zwei Prozent der Arten auf der Liste sei der Trend positiv eingeschätzt worden, heißt es in der Antwort weiter. Insgesamt sei die Zahl der Arten mit abnehmendem Bestand in allen untersuchten Insektengruppen “erheblich höher” gewesen, als die Zahl der zunehmenden Arten, heißt es in der Antwort des Umweltministeriums.

    Sowohl die Gesamtmenge der Insekten als auch die Vielfalt der Arten sei in Deutschland stark zurückgegangen. Nur bei zwei bis vier Prozent der Arten wüchsen die Bestände. Dazu gehöre unter anderem die Honigbiene. Für viele Wildbienen- und Hummelarten dagegen sei die Lage dramatisch: Mehr als ein Drittel (34,9 Prozent) der Arten auf der Liste seien gefährdet oder vom Aussterben bedroht. Sieben Prozent seien bereits ausgestorben, heißt es in der Antwort weiter.

    Wichtigste Ursachen für das Insektensterben sind laut Umweltministerium der Verlust beziehungsweise die Verschlechterung von Lebensräumen für die Tiere. Ein Rückgang von Wildpflanzen, der Einsatz von Pestiziden, Nähr- und Schadstoffe in Gewässern und Lichtverschmutzung trügen alle zur sinkenden Qualität der Lebensräume bei. Das Verschwinden bestäubender Insekten wie Wildbienen und Hummeln hätte auch Auswirkungen auf die Landwirtschaft. Sollte die Insektenbestäubung in Zukunft vollständig ausfallen, drohten Verluste von 1,13 Milliarden Euro in der Agrarwirtschaft, heißt es in der Antwort des Umweltministeriums.

    Allein durch Honigbienen sei die Bestäubungsleisten der wilden Arten dabei nicht zu kompensieren. Von Wildbienen besuchte Blüten bringen laut der Antwort der Bundesregierung deutlich mehr Fruchtknoten und -stände hervor als Blüten, die nur durch Honigbienen bestäubt würden. “Beim Artensterben ist es fünf nach zwölf”, sagte Steffi Lemke, Sprecherin der Grünen-Bundestagsfraktion für Naturschutzpolitik, den Zeitungen der Funke-Mediengruppe.

    Quelle: dts Deutsche Textservice Nachrichtenagentur GmbH, 03. Mai 2019
    https://www.berliner-sonntagsblatt.de/Insektensterben-Abnehmende-Bestaende-bei-45-Prozent-der-Arten-149472.html

  • Researchers to study link between prenatal pesticide exposures and childhood ADHD

    Researchers to study link between prenatal pesticide exposures and childhood ADHD

    According to the U.S. Centers for Disease Control and Prevention, 6.1 million children have been diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) as of 2016. Symptoms of ADHD include trouble concentrating, paying attention, staying organized and remembering details. Melissa Furlong, PhD, a postdoctoral fellow and epidemiologist in the Department of Environmental Health Sciences at the University of Arizona Mel and Enid Zuckerman College of Public Health, will study the link between prenatal and childhood pesticides and childhood ADHD. Findings from this research will provide some of the first estimates of the association between prenatal pesticide exposures and ADHD in children.

    The study is funded by a $910,000, five-year career development grant from the National Institute of Environmental Health Sciences (K99ES028742). Dr. Furlong will focus on two types of pesticides widely used in agriculture, the home and gardens: organophosphates (OPs) and pyrethroids.

    Environmental epidemiology is a branch of epidemiology that examines associations between environmental exposures and human health. Dr. Furlong’s research examines the association between environmental contaminants and neurological disorders.

    Prenatal levels of OP biomarkers have been associated with characteristic symptoms of ADHD, including deficits in working memory, social responsiveness and other indicators. Cross-sectional studies also have shown that children with ADHD, and higher levels of ADHD behaviors, have higher levels of pyrethroid metabolites.

    Source: News Medical Life Sciences, 29 April 2019
    https://www.news-medical.net/news/20190429/Researchers-to-study-link-between-prenatal-pesticide-exposures-and-childhood-ADHD.aspx

  • Een schimmelziekte roeit amfibieën uit

    Een schimmelziekte roeit amfibieën uit

    Het is te wijten aan de dodelijke schimmelziekte chytridiomycose. De ziekte vreet op de huid van amfibieën, waaronder kikkers, padden en salamanders. Voor het eerst hebben onderzoekers nu de wereldwijde impact van de schimmel in een nieuwe studie in kaart gebracht. En het is geen goed nieuws.

    Chytridiomycose wordt veroorzaakt door een kleine, gistachtige schimmel Batrachochytrium dendrobatidis. Deze werd voor het eerst ontdekt in 1998 en vormt een grote bedreiging voor vele soorten amfibieën. De ziekte tast de bovenste huidlagen aan van volwassen dieren en komt ook voor rond de bek van kikkervisjes. De schimmel veroorzaakt de ziekte door het verspreiden van een gifstof die immuunreacties van de amfibieën verstoort.

    Uit de bevindingen blijkt dat de schimmelziekte eigenhandig een dramatische achteruitgang teweeg heeft gebracht bij 500 verschillende soorten amfibieën. Zo zijn de aantallen met grote sprongen teruggelopen. Bij 90 soorten was het zelfs einde verhaal; zij zijn volledig van onze aardbol verdwenen. “Zeer kwaadaardige natuurziekten, waaronder chytridiomycose, dragen bij aan de zesde massa-extinctie op aarde,” constateert onderzoeker Ben Scheele.

    In de studie raadpleegden de onderzoekers gegevens uit verschillende bronnen, waaronder papers van experts op het gebied van amfibieën en de Rode Lijst van bedreigde diersoorten. Meer dan veertig onderzoekers van over de hele wereld werkten aan de studie mee om een zo globaal mogelijk beeld te scheppen. En de onderzoekers komen met schrikbarende bevindingen.

    Zo ontdekten ze dat chytridiomycose aanwezig is in meer dan 60 landen. De grootste verliezen werden genoteerd in Australië, Midden-Amerika en Zuid-Amerika. Zo blijkt bijvoorbeeld dat in de laatste dertig jaar, veertig soorten Australische kikkers in aantallen achteruit gingen. Zeven soorten stierven volledig uit. “We zijn een aantal echt bijzondere soorten kwijtgeraakt,” zegt Scheele. “Door te weten welke soorten gevaar lopen kan helpen om beschermingsmaatregelen op te stellen die voorkomen dat er meer soorten uitsterven.”

    Bron: Scientias

    Schimmelziekte roeit eigenhandig 90 soorten amfibieën uit

  • Neonicotinoid Feldversuch: Bienen ueberleben eher als Hummeln

    Neonicotinoid Feldversuch: Bienen ueberleben eher als Hummeln

    In einem Freilandexperiment steckten Honigbienen Clothianidin noch einigermaßen weg. Hummel-Völker brachen hingegen zusammen Dass Insektizide auf Basis von sogenannten Neonicotinoiden eine Gefahr für Bestäuber wie Bienen und Hummeln sind, wurde schon in zahlreichen Studien nachgewiesen. Einzelne Neonicotinoide wirken dabei unterschiedlich auf verschiedene Arten, wie Forscher mit Daten aus Feldversuchen in “Nature Communications” zeigen: Das Mittel Clothianidin habe keine nachweisbaren negativen Folgen für Honigbienen, störe aber das Wachstum von Hummeln massiv und bedrohe das Überleben ganzer Völker.

    Die Daten der Studie eines internationalen Teams stammen von einem Forschungsprojekt in Südschweden: 2013 wurden dafür 96 Honigbienenvölker an Rapsfeldern angesiedelt, bei denen die Samen der Pflanzen zuvor entweder mit dem Neonicotinoid Clothianidin behandelt wurden oder nicht. Die Forscher beobachteten genau, wie sich die Völker entwickelten, suchten nach typischen Krankheitserregern und analysierten auch den von den Honigbienen eingesammelten Pollen. Forschung im Freiland Ein Jahr später wurde der Versuch dann noch einmal mit einem Teil der Honigbienenvölker des ersten Versuchsjahrs wiederholt.

    “Die meisten vorherigen Studien zu den negativen Folgen von Neonicotinoiden auf Bienen fanden im Labor statt. Das Projekt sollte die Frage klären, ob sich die Ergebnisse aus dem Labor auch im Feld bestätigen lassen”, sagte Julia Osterman (Uni Halle-Wittenberg und Helmholtz-Zentrum für Umweltforschung), Erstautorin der Studie. Bereits 2015 sorgte das Forscherteam mit einer Veröffentlichung in “Nature” für Aufsehen, in der es vor allem die negativen Folgen des Insektengifts für Wildbienen beschrieb.

    In der neuen Studie erweiterten die Wissenschafter die vorangegangenen Erkenntnisse um zahlreiche Details. Ein Schwerpunkt der neuen Studie war die Frage, ob Hummeln und Honigbienen durch Pflanzenschutzmittel anfälliger für Krankheiten werden können.

    Quelle: Der Standard, 29.04.19
    https://derstandard.at/2000101907362/Neonicotinoid-Feldversuch-Bienen-ueberleben-eher-als-Hummeln

  • The swifts are in freefall since the introduction of neonicotinoids

    The swifts are in freefall since the introduction of neonicotinoids

    It is the most miraculous bird, the ultimate winged messenger, exploring our globe, spending its life on the breeze. Sickle-shaped wings silhouetted against the sky, the swift (Apus apus) is the fastest of all birds in level flight and remains entirely airborne for 10 months, or more, feeding, sleeping and mating on the wing. These long-lived creatures can clock up 4 million miles, commuting between English summers and African winters.

    But this bird is in freefall. A graph produced by the British Trust for Ornithology is terrifying: the British population declined by 51% between 1995 and 2015. And the rate of decline is increasing: down 24% in the five years to 2015. We are belatedly waking up to the global calamity that is the loss of insect life. The German study showing a 76% decline in flying insects since 1989 is no anomaly. In Britain, for instance, three-quarters of butterfly species have declined over 40 years, while moth abundance has fallen by more than 40% in the southern half of the country.

    Source: Patrick Barkham in The Guardian, 18 July 2018
    https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/jun/18/swifts-tragic-decline-birds

  • Verhogen pesticiden het risico op autisme?

    Verhogen pesticiden het risico op autisme?

    Wetenschappelijke bewijzen stapelen zich op: bepaalde pesticiden lijken het risico op autisme te verhogen. Het is zaak te achterhalen hoe dat precies in zijn werk gaat. In de Verenigde Staten wordt één kind op 59 geboren met autisme. De cijfers dateren van 2018 en zijn twintig procent hoger dan in 2016. In sommige staten, zoals New Jersey, waar de diagnostische methodes bijzonder efficiënt zijn, heeft zelfs één kind op 34 de ontwikkelingsstoornis. Meer dan de helft van hen heeft een IQ onder de 85, wat op het randje is van een intellectuele stoornis.

    Wat zeggen deze cijfers uit recent onderzoek van Jon Baio (Centers for Disease Control and Prevention)? In twee jaar tijd is het aantal autisten sterk toegenomen. Die tijd is te kort om de stijging te wijten aan meer bewustwording of bekendheid. Er moet dus een andere oorzaak bestaan. En dan komen chemische stoffen in beeld.

    Elke baby is bij zijn of haar geboorte besmet met een honderdtal verschillende chemische producten. Dat bewijst natuurlijk niet dat er een oorzakelijk verband bestaat. Onderzoek heeft wel aangetoond dat deze producten de werking van hormonen kunnen veranderen – het zijn hormoonverstoorders.

    In 2017 werd aangetoond dat een aantal chemische stoffen in het lichaam van zwangere vrouwen de biologische activiteit van de schildklier verandert. Schildklierhormonen zijn onontbeerlijk voor de ontwikkeling van de hersenen, vooral voor en vlak na de geboorte. De hormonen spelen een rol bij de verspreiding van neuro­nale stamcellen, en vervolgens bij het uitgroeien ervan tot z­enuw- en andere hersencellen. Ze zijn ook betrokken bij de vorming van synapsen – de contactpunten tussen neuronen – en dus bij de neurale plasticiteit.

    Om de effecten van hormoonverstoorders na te gaan, werden embryo’s van kikkers gebuikt. Die hebben exact dezelfde schildklierhormonen als wij. Het effect van chemische stoffen die je in het vruchtwater van zwangere vrouwen aantreft werd onderzocht. Bij de kikkervisjes bleken vijftien stoffen, waaronder meerdere schildklierhormoonverstoorders, de ontwikkeling te beïnvloeden. De diertjes hadden minder en kleinere neuronen en gliacellen (ondersteunende cellen in de hersenen), en ook hun gedrag was anders.

    Kikkers zijn natuurlijk geen mensen. Of het effect ook geldt voor baby’s, is een kwestie die om opheldering vraagt. Omdat de hersenontwikkeling verstoord kan raken, is onder meer het gebruik van het i­nsecticide chloorpyrifos in Europa sinds vorig jaar beperkt.

    Er zijn helaas veel hormoonverstoorders. Het gaat om pesticiden, brandvertragers die je aantreft in stoffen en meubels, en ftalaten, die gebruikt worden bij de productie van plastic materialen. Ftalaten veranderen niet alleen de werking van de schildklierhormonen, maar ook die van andere hormonen die essentieel zijn voor de hersenontwikkeling.

    Maar wat is nu de link met autisme? Verscheidene epidemiologische studies hebben aangetoond dat kinderen die in de baarmoeder zijn blootgesteld aan bepaalde pesticiden, zoals chloorpyrifos en sommige ftalaten, een hoger risico lopen op autisme. Hetzelfde geldt voor kinderen van vrouwen die tijdens de zwangerschap te weinig schildklierhormonen hadden, of een tekort aan jodium.

    Dit type studies meet slechts een handvol chemische stoffen in het lichaam van de vrouw. Alle stoffen opsporen is een dure grap. Er zijn er dus wellicht nog veel meer die de ontwikkeling van het embryo verstoren.

    Momenteel staan meer dan 120.000 moleculen op de zogenoemde Europese Reach-lijst, de lijst met stoffen waarvan het effect op gezondheid en milieu wordt nagegaan. De EFSA, de Europese autoriteit voor voedselveiligheid, heeft bekendgemaakt dat van de 287 pesticiden die aanwezig zijn op de markt, er 101 de schildklier aantasten. En een rapport van de Verenigde Naties meldt dat er vandaag driehonderd keer meer chemische stoffen worden geproduceerd dan vijftig jaar geleden.

    Chemische besmettingen zouden dus aandoeningen als autisme in de hand kunnen werken. De wetenschappelijke bewijzen nemen toe. Meer onderzoek is nodig, maar het staat buiten kijf dat chemische stoffen invloed hebben op onze ontwikkeling.

    Bron: EOS Wetenschap, april 2019
    https://www.eoswetenschap.eu/psyche-brein/verhogen-pesticiden-risico-op-autisme

  • Schwere Zeiten für Schwalben

    Schwere Zeiten für Schwalben

    Eigentlich haben die Mehlschwalben alles richtig gemacht: Als typische Kulturfolger haben sie sich den Menschen angepasst und brüten an deren Häusern unter Dachvorsprüngen statt an eher seltenen Felsstandorten. Doch immer mehr Menschen stören sich am Kot und am Brutgeschehen der Vögel, die eigentlich als Glücks- und Frühlingsboten gelten und entfernen unerlaubterweise die Nester, sobald das Haus neu gestrichen oder umgebaut wird.

    „Bis zu 70 Prozent ist der Bestand der Vögel in manchen Orten im Kreis Göppingen zurückgegangen“, erläutert der Kreisökologe Ulrich Lang. Damit stünden die Mehlschwalben (Delichon urbicum, Syn.: Delichon urbica) noch nicht auf der roten Liste der gefährdeten Arten, aber Lang spricht von einem drastischen Rückgang. Ursachen dafür sieht Lang viele: Eine große Rolle spiele die Versiegelung der innerörtlichen Flächen, so dass die Vögel kaum noch eine offene Wasserstelle zum Trinken oder lehmige Pfützen und Stroh für den Nestbau fänden. Und auch das Insektensterben dürfte ein Thema für den Rückgang der Schwalben sein, auch wenn das für die jeweilige Vogelart kaum nachzuweisen sei. Und natürlich setze auch der Mensch den Tieren zu, wenn Hausbesitzer die Nester entfernten, obwohl das verboten ist.

    Quelle: Stuttgarter Zeitung, 24.04.19
    https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.oekologen-im-kreis-goeppingen-wollen-helfen-schwere-zeiten-fuer-schwalben.44ecf9b5-7e2a-4331-8d10-a94a9f52a48b.html

  • De verdwenen zwaluwen van Capelle aan den IJssel

    De verdwenen zwaluwen van Capelle aan den IJssel

    Het gaat landelijk slecht met de zwaluwsoorten, ook in Capelle. Oorzaken zijn niet altijd eenduidig, maar het sterk afgenomen insectenbestand (zwaluwen zijn insecteneters!), intensieve veeteelt en landbouw, gebruik van pesticiden spelen daarbij een grote rol.

    In Capelle kennen we twee echte zwaluwsoorten: de huiszwaluw (Delichon urbicum) en de boerenzwaluw (Hirundo rustica). Beide soorten zijn beperkt tot Bermweg-oostgebied en maken nesten van kleibolletjes. De huiszwaluw (‘Geluksbrenger’) bouwt zijn bolvormige nest onder dakgoten van woningen. De boerenzwaluw zijn ‘badkuipvormige’ nest in schuren en stallen: een open raampje in de stal voldoet bijvoorbeeld op de Capelse manege.

    Langs de oever van de IJssel (ongeveer waar Hitland begint) was een paar jaar geleden een oeverzwaluw (Riparia riparia) kolonie met meer dan vijftig nesten, ingegraven in steile wand, maar helaas zijn zij daarna verdwenen.

    De gierzwaluw (Apus apus) is eigenlijk geen echte zwaluwsoort, maar eerder verwant aan de kolibri! Deze komt ook in Capelle voor en maakt zijn nest onder dakpannen. Achteruitgang van insectenbestand, maar ook ontoegankelijke dakbedekkingen voor nestbouw zijn mogelijk oorzaken van dat de gierzwaluw minder voorkomt.

    Al eerder was het SNC opgevallen dat langs de Bermweg-oost vroeger veel huiszwaluwen nestelden. Dat kan men nog steeds zien aan sporen die vroegere nesten hebben achtergelaten. Er waren echter zo’n 10 jaar geleden nog maar drie nesten over aan de gevel van een huis.

    Dit was voor SNC reden om samen met gemeente en een MBO-klas zo’n zestig kunstnesten voor huiszwaluwen te plaatsen. Tegelijkertijd werden er twee kleiputten gegraven in Schollebos voor beschikbaarheid van klei voor natuurlijke nestbouw.

    Pas na enkele jaren leverde dit succes op, opklimmend naar zo’n 25 bebroede nesten in 2016! Vorig jaar echter weer een dip. En dit jaar helaas tot op heden slechts enkele bezette huiszwaluwnesten.

    Bron: Capelle IJssel en Lekstreek, 27-06-18
    ttps://capelle.ijsselenlekstreek.nl/nieuws/algemeen/457818/zwaluw-komt-steeds-minder-voor-

  • De zwaluwen zijn ten dode opgeschreven in Groningen en het Lauwersmeergebied

    De zwaluwen zijn ten dode opgeschreven in Groningen en het Lauwersmeergebied

    Jonge zwaluwen in Groningen en het Lauwersmeergebied sterven bij bosjes. Bovendien zijn tal van zwaluwnesten leeg gebleven dit voorjaar. Ecoloog Jan Doevendans maakt zich grote zorgen. Volgens hem verhongeren de zwaluwen door de massale insectensterfte. ,,75 procent van de insecten is verdwenen, wat de inzet is van de teloorgang van de zwaluw.’’ Hij hoopt dat hij ongelijk heeft, maar hij voorziet een ecologische ramp. ,,Er is iets ernstigs aan de hand als zelfs in een stil, donker, waterrijk en groot natuurgebied als het Lauwersmeer te weinig insecten zijn.’’

    Doevendans heeft sinds de jaren zeventig honderden nestkasten gemonteerd voor zwaluwen. Die hangen niet alleen in het Lauwersmeergebied, maar ook in de stad Groningen en elders. Op alle plekken stuit hij op hetzelfde probleem. Kasten waar geen zwaluwen te bekennen zijn (,,De veertig nesten aan de Oosterhamrikkade waren vorig jaar allemaal bewoond. Nu slechts twee!’’) en áls er een nest bezet is dan telt het armoedige of dode jongen. ,,De jonkies hebben ondergewicht, ze voelen koud aan en het aantal kuikens per nest is lager. Daar kan maar één reden voor zijn: te weinig vreten.’’

    Hij vertelt met genoegen over het feest van een nestje vol jonge zwaluwen. ,,Die hebben voortdurend honger, sperren hun snavel wijd open. Het is topsport voor die ouders, die vliegen af en aan om insecten voor hun jongen uit de lucht te halen. Per nest zijn er 3000 tot 4000 insecten per dag nodig.’’

    Doevendans zegt dat de insectensterfte wordt veroorzaakt door de gifstoffen die de landbouw gebruikt. ,,Ik wil niet naar de boeren wijzen. Wij moeten massaal anders met ons voedsel omgaan.’’ Hij wil het tij keren en vraagt zich af hoe het in de rest van het land met de zwaluw is gesteld.

    Voorlichter Albert de Jong van Sovon (vogelonderzoek Nederland) erkent dat de zwaluw het moeilijk heeft vanwege de insectensterfte. ,,Twee nestjes per zomer lukt bijna geen zwaluw meer’’, zegt hij Volgens hem is het aantal huiszwaluwen dat broedt niet minder dan andere jaren. ,,Ik heb geen alarmerende berichten uit de rest van het land ontvangen. Misschien hebben de zwaluwen in het Noorden te lijden gehad van de koude dagen vorige week.’’

    Theunis Piersma is hoogleraar trekvogelecologie aan de RUG. Hij noemt de bevindingen van Doevendans schokkend. ,,We zijn het hele land aan het vergiftigen met al die bestrijdingsmiddelen. Die nieuwe landbouwgiffen zouden zogenaamd geen consequenties hebben voor de natuur, maar de zwaluwen vertellen het echte verhaal.’’

    Hoewel de berichten van Doevendans nieuw voor hem zijn, verbazen ze hem niet. ,,Hier ben ik al jaren bang voor. Die dramatisch slechte voedselvoorraad voor zwaluwen is een aanwijzing dat er iets helemaal mis is met de insecten. Ook in goed beheerde gebieden zijn steeds minder insecten omdat al die bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater belanden, ook in het Lauwersmeergebied. Er is iets engs aan het gebeuren. Jan is iets dramatisch op het spoor wat past in mijn nachtmerrie over onze omgeving.’’

    Bron: Dagblad van het Noorden, 01-07-18
    https://www.dvhn.nl/groningen/Zwaluw-legt-het-loodje-Groningse-ecoloog-luidt-de-noodklok-23328336.html?utm_medium=article_sharing&utm_source=twitter&harvest_referrer=https%3A%2F%2Ft.co%2FWA9J7B8aci